Wspólnota Polska
biblioteka
.wspolnotapolska.org.pl

ARTYKUŁY

Konstytucja Federacji Rosyjskiej

przyjęta w ogólnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 r.

 

My, wielonarodowy lud Federacji Rosyjskiej,
złączeni wspólnym losem na swej ziemi,
utwierdzając prawa i wolności człowieka, pokój i zgodę społeczną,
zachowując historycznie ukształtowaną wspólnotę państwową,
kierując się ogólnie uznanymi zasadami równouprawnienia i samookreślenia narodów,
czcząc pamięć przodków, po których odziedziczyliśmy miłość i szacunek do Ojczyzny, wiarę w dobro i sprawiedliwość,
wskrzeszając suwerenną państwowość Rosji i umacniając jej demokratyczny fundament,
dążąc do zapewnienia pomyślności i rozkwitu Rosji,
w poczuciu odpowiedzialności za Ojczyznę wobec obecnego i przyszłych pokoleń,
uważając się za część społeczności światowej,
uchwalamy KONSTYTUCJĘ FEDERACJI ROSYJSKIEJ.

 

CZĘŚĆ PIERWSZA

 

Rozdział 1
PODSTAWY USTROJU KONSTYTUCYJNEGO

 

Artykuł 1

  1. Federacja Rosyjska - Rosja jest demokratycznym federalnym państwem prawa o republikańskiej formie rządów.
  2. Nazwy Federacja Rosyjska i Rosja są równoznaczne.

 

Artykuł 2
Człowiek, jego prawa i wolności są wartością najwyższą. Uznawanie, przestrzeganie i ochrona praw i wolności człowieka i obywatela jest powinnością państwa.


Artykuł 3

  1. Podmiotem suwerenności i jedynym źródłem władzy w Federacji Rosyjskiej jest jej wielonarodowy lud.

[...]

Artykuł 5

  1. Federacja Rosyjska składa się z republik, krajów, obwodów, miast o znaczeniu federalnym, obwodów autonomicznych i okręgów autonomicznych - równouprawnionych podmiotów Federacji Rosyjskiej.
  2. Republika (państwo) ma własną konstytucje i ustawodawstwo. Kraj, obwód, miasto o znaczeniu federalnym, obwód autonomiczny i okręg autonomiczny mają własny statut i ustawodawstwo.
  3. Ustrój federalny Federacji Rosyjskiej opiera się na jej integralności państwowej, jednolitości systemu władzy państwowej, rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej, równouprawnieniu i samookreśleniu narodów Federacji Rosyjskiej.
  4. W stosunkach wzajemnych z federalnymi organami władzy państwowej wszystkie podmioty Federacji Rosyjskiej mają równe prawa.

 

Artykuł 6

  1. Nabycie i utrata obywatelstwa Federacji Rosyjskiej następuje zgodnie z ustawą federalną; obywatelstwo to jest jednolite i równe, niezależnie od podstaw, na jakich zostało nabyte.
  2. Każdy obywatel Federacji Rosyjskiej korzysta na jej terytorium z pełni praw i wolności i ma jednakowe obowiązki przewidziane przez Konstytucję Federacji Rosyjskiej.
  3. Obywatel Federacji Rosyjskiej nie może zostać pozbawiony swego obywatelstwa lub prawa do jego zmiany.

[...]

Artykuł 11

  1. Władzę państwową w Federacji Rosyjskiej sprawują Prezydent Federacji Rosyjskiej, Zgromadzenie Federalne (Rada Federacji i Duma Państwowa), Rząd Federacji Rosyjskiej, sądy Federacji Rosyjskiej.
  2. Władzę państwową w podmiotach Federacji Rosyjskiej sprawują tworzone przez nie organy władzy państwowej.
  3. Rozgraniczenia zakresów działania i kompetencji organów władzy państwowej Federacji Rosyjskiej i organów władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej dokonuje niniejsza Konstytucja, Umowa Federalna oraz inne umowy o rozgraniczeniu zakresów działania i kompetencji.

[...]

Artykuł 13

  1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się ideologiczną różnorodność.
  2. Żadna ideologia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.
  3. W Federacji Rosyjskiej uznaje się pluralizm polityczny i wielopartyjność.
  4. Organizacje społeczne są równe wobec prawa.
  5. Zabrania się tworzenia i działalności organizacji społecznych, których cele lub działania zmierzają do zmiany siłą podstaw ustroju konstytucyjnego i naruszenia integralności Federacji Rosyjskiej, za grożenia bezpieczeństwa państwa, tworzenia formacji zbrojnych, rozpalania waśni społecznych, rasowych, narodowych i religijnych.

 

Artykuł 14

  1. Federacja Rosyjska jest państwem świeckim. Żadna religia nie może być uznana za państwową lub obowiązującą.
  2. Związki wyznaniowe są oddzielone od państwa i równe wobec prawa.

 

Artykuł 15

  1. Konstytucja Federacji Rosyjskiej ma najwyższą moc prawną, jest stosowana bezpośrednio i obowiązuje na całym terytorium Federacji Rosyjskiej. Ustawy i inne akty prawne wydawane w Federacji Rosyjskiej nie mogą być sprzeczne z Konstytucją Federacji Rosyjskiej.
  2. Organy władzy państwowej, organy samorządu terytorialnego, osoby pełniące funkcje publiczne, obywatele i ich organizacje mają obowiązek przestrzegać Konstytucji Federacji Rosyjskiej i ustaw.
  3. Ustawy podlegają oficjalnej publikacji. Ustawy nie opublikowane nie są stosowane. Wszelkie normatywne akty prawne dotyczące praw, wolności i obowiązków człowieka i obywatela nie są stosowane, jeżeli nie zostały oficjalnie podane do publicznej wiadomości.
  4. Ogólnie uznane zasady i normy prawa międzynarodowego oraz umowy międzynarodowe zawarte przez Federację Rosyjską stanowią część składową jej systemu prawnego. Jeżeli zawarta przez Federację Rosyjską umowa międzynarodowa stanowi inaczej niż przewiduje ustawa, stosuje się postanowienia umowy międzynarodowej.

 

Artykuł 16

  1. Przepisy niniejszego rozdziału Konstytucji tworzą podstawy ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej i nie mogą zostać zmienione inaczej niż w trybie określonym przez niniejszą Konstytucję.
  2. Kara śmierci do czasu jej zniesienia może zostać wprowadzona przez ustawę federalną jako wyjątkowy wymiar kary za szczególnie ciężkie przestępstwa przeciwko życiu, przy zapewnieniu oskarżonemu prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.
  3. Żadne inne przepisy niniejszej Konstytucji nie mogą pozostawać w sprzeczności z podstawami ustroju konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej.


 

Rozdział 2
PRAWA I WOLNOŚCI CZŁOWIEKA I OBYWATELA

 

Artykuł 17

  1. W Federacji Rosyjskiej uznaje się i gwarantuje prawa i wolności człowieka i obywatela zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami i normami prawa międzynarodowego oraz z niniejszą Konstytucją.
  2. Podstawowe prawa i wolności człowieka są niezbywalne i przysługują każdemu z urodzenia.
  3. Realizacja praw i wolności człowieka i obywatela nie może naruszać praw i wolności innych osób.

 

Artykuł 18
Prawa i wolności człowieka i obywatela stosuje się bezpośrednio. Wyznaczają one sens, treść i sposób stosowania ustaw, działalność władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz samorządu terytorialnego i są zapewniane przez wymiar sprawiedliwości.


Artykuł 19

  1. Wszyscy są równi wobec prawa i sądu.
  2. Państwo gwarantuje równość praw i wolności człowieka i obywatela niezależnie od płci, rasy, narodowości, języka, pochodzenia, stanu majątkowego i stanowiska służbowego, miejsca zamieszkania, stosunku do religii, przekonań, przynależności do organizacji społecznych, a także innych okoliczności. Zabrania się jakichkolwiek form ograniczania praw obywateli ze względu na przynależność społeczną, rasową, narodowościową, językową lub religijną.
  3. Mężczyzna i kobieta mają równe prawa i wolności i równe możliwości ich realizacji.

 

Artykuł 20

  1. Każdy ma prawo do życia.
  2. Kara śmierci do czasu jej zniesienia może zostać wprowadzona przez ustawę federalną jako wyjątkowy wymiar kary za szczególnie ciężkie przestępstwa przeciwko życiu, przy zapewnieniu oskarżonemu prawa do rozpatrzenia jego sprawy przez sąd z udziałem ławników.

 

Artykuł 21

  1. Godność jednostki chroniona jest przez państwo. Nic nie może uzasadniać jej pomniejszania.
  2. Nikt nie może być poddany torturom, przemocy ani innemu brutalnemu lub poniżającemu godność ludzką traktowaniu lub karaniu. Nikt, bez dobrowolnie wyrażonej zgody, nie może być poddany medycznym, naukowym lub innym eksperymentom.

 

Artykuł 22

  1. Każdy ma prawo do wolności i nietykalności osobistej.
  2. Aresztowanie, osadzenie i przetrzymywanie w areszcie dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego. Do czasu wydania postanowienia sądowego nikt nie może być zatrzymany dłużej niż 48 godzin.

 

Artykuł 23

  1. Każdy ma prawo do nienaruszalności życia prywatnego, do tajemnicy osobistej i rodzinnej oraz do obrony swej czci i dobrego imienia.
  2. Każdy ma prawo do tajemnicy korespondencji, rozmów telefonicznych oraz informacji przekazywanych drogą pocztową, telegraficzną i inną. Ograniczenie tego prawa dopuszczalne jest wyłącznie na podstawie postanowienia sądowego.

 

Artykuł 24

  1. Zbieranie, przechowywanie, wykorzystywanie i rozpowszechnianie informacji dotyczących życia prywatnego bez zgody osoby zainteresowanej jest niedopuszczalne.
  2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego oraz ich funkcjonariusze obowiązani są zapewnić każdemu możliwość zapoznania się z dokumentami i materiałami bezpośrednio dotyczącymi jego praw i wolności, jeśli ustawa nie stanowi inaczej.

 

Artykuł 25
Mieszkanie jest nienaruszalne. Nikt nie ma prawa wkraczać do mieszkania wbrew woli zamieszkujących w nim osób, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę federalną lub na podstawie postanowienia sądu.


Artykuł 26

  1. Każdy ma prawo określać i deklarować swoją przynależność narodową. Nikt nie może być zmuszony do określenia i zadeklarowania swej przynależności narodowej.
  2. Każdy ma prawo do posługiwania się językiem ojczystym, do swobodnego wyboru języka komunikowania się, wychowania, nauczania i twórczości.

 

Artykuł 27

  1. Każdy, kto legalnie przebywa na terytorium Federacji Rosyjskiej, ma prawo do swobodnego poruszania się, wyboru miejsca pobytu i zamieszkania.
  2. Każdy może swobodnie opuszczać granice Federacji Rosyjskiej. Obywatel Federacji Rosyjskiej ma prawo do swobodnego powrotu do Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 28
Każdemu gwarantuje się wolność sumienia i wolność wyznania, łącznie z prawem do indywidualnego lub wspólnie z innymi wyznawania dowolnej religii lub niewyznawania żadnej, do swobodnego wyboru, posiadania i rozpowszechniania przekonań religijnych i innych oraz postępowania w zgodzie z nimi.


Artykuł 29

  1. Każdemu gwarantuje się wolność myśli i słowa.
  2. Niedopuszczalna jest propaganda lub agitacja rozpalająca nienawiść i wrogość społeczną, rasową, narodową lub religijną. Zabrania się uprawiania propagandy wyższości społecznej, rasowej, narodowej, religijnej lub językowej.
  3. Nikt nie może być zmuszany do ujawniania swoich opinii i przekonań albo do wyrzeczenia się ich.
  4. Każdy ma prawo do swobodnego poszukiwania, uzyskiwania, przekazywania, tworzenia i rozpowszechniania informacji w dowolny, zgodny z prawem, sposób. Wykaz informacji stanowiących tajemnicę państwową określa ustawa federalna.
  5. Gwarantuje się wolność środków masowego przekazu. Cenzura jest zabroniona.

 

Artykuł 30

  1. Każdy ma prawo do zrzeszania się, łącznie z prawem tworzenia związków zawodowych w celu ochrony swoich interesów. Gwarantuje się swobodę działalności organizacji społecznych.
  2. Nikt nie może być zmuszany do wstępowania do jakiejkolwiek organizacji lub pozostawania w niej.

 

Artykuł 31
Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo gromadzić się w sposób pokojowy, bez broni, oraz organizować zebrania, wiece i demonstracje, pochody i pikiety.


Artykuł 32

  1. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w kierowaniu sprawami państwa zarówno bezpośrednio, jak również za pośrednictwem swoich przedstawicieli.
  2. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo wybierać i być wybierani do organów władzy państwowej i organów samorządu terytorialnego, jak również brać udział w referendum.
  3. Nie mają prawa wybierać i być wybierani obywatele ubezwłasnowolnieni przez sąd, a także przebywający na mocy wyroku sądowego w zakładach karnych.
  4. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają równy dostęp do służby państwowej.
  5. Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo uczestniczyć w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

 

Artykuł 33
Obywatele Federacji Rosyjskiej mają prawo zwracać się osobiście, jak również kierować indywidualne i zbiorowe petycje do organów państwowych i organów samorządu terytorialnego.


Artykuł 34

  1. Każdy ma prawo do swobodnego wykorzystywania swoich zdolności i mienia w przedsiębiorczości oraz w innej, nie zabronionej przez prawo, działalności gospodarczej.
  2. Niedopuszczalna jest działalność gospodarcza zmierzająca do monopolizacji i nieuczciwej konkurencji.

 

Artykuł 35

  1. Własność prywatna jest chroniona przez prawo.
  2. Każdy ma prawo do posiadania mienia na własność, władania nim, użytkowania go i rozporządzania nim zarówno indywidualnie, jak i wspólnie z innymi osobami.
  3. Nikt nie może zostać pozbawiony swojego mienia inaczej, jak tylko na mocy wyroku sądowego. Przymusowe wywłaszczenie na cele państwowe może być dokonane wyłącznie pod warunkiem uprzedniego i równowartościowego odszkodowania.
  4. Gwarantuje się prawo dziedziczenia.

 

Artykuł 36

  1. Obywatele i ich organizacje mają prawo do posiadania ziemi jako własności prywatnej.
  2. Władanie ziemią, jej użytkowanie i rozporządzanie nią oraz innym zasobami naturalnymi realizowane jest przez ich właścicieli swobodnie, jeśli nie wyrządza to szkody środowisku naturalnemu i nie narusza praw i słusznych interesów innych osób.
  3. Warunki i tryb użytkowania ziemi określa ustawa federalna.

 

Artykuł 37

  1. Praca jest dobrowolna. Każdy ma prawo swobodnie rozporządzać swoimi zdolnościami do pracy, wybierać rodzaj działalności i zawód.
  2. Praca przymusowa jest zabroniona.
  3. Każdy ma prawo do pracy w warunkach odpowiadających wymogom bezpieczeństwa i higieny, do wynagrodzenia za pracę bez jakiejkolwiek dyskryminacji i nie niższego niż ustalona przez ustawę federalną płaca minimalna, jak również prawo do ochrony przed bezrobociem.
  4. Uznaje się prawo do prowadzenia indywidualnych i zbiorowych sporów pracowniczych z wykorzystaniem ustalonych przez ustawę federalną metod ich rozstrzygania, łącznie z prawem do strajku.
  5. Każdy ma prawo do wypoczynku. Zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę gwarantuje się, określone przez ustawę federalną, długość czasu pracy, dni wolne od pracy i dni świąteczne oraz coroczny płatny urlop.

 

Artykuł 38

  1. Macierzyństwo, dzieci i rodzina znajdują się pod ochroną państwa.
  2. Troska o dzieci, ich wychowanie są równym prawem i obowiązkiem rodziców.
  3. Dzieci zdolne do pracy, które ukończyły 18 lat winny otaczać opieką rodziców niezdolnych do pracy.

 

Artykuł 39

  1. Każdemu gwarantuje się zabezpieczenie społeczne na starość, na wypadek choroby, inwalidztwa, utraty żywiciela, na wychowanie dzieci, oraz w innych przypadkach przewidzianych przez ustawę.
  2. Ustawa stanowi o emeryturach państwowych i zasiłkach socjalnych.
  3. Popierane są dobrowolne ubezpieczenia społeczne, tworzenie dodatkowych form zabezpieczenia społecznego oraz działalność dobroczynna.

 

Artykuł 40

  1. Każdy ma prawo do mieszkania. Nikt nie może zostać samowolnie pozbawiony mieszkania.
  2. Organy władzy państwowej i organy samorządu terytorialnego popierają budownictwo mieszkaniowe i stwarzają warunki do realizacji prawa do mieszkania.
  3. Potrzebującym mieszkania niezamożnym oraz innym określonym w ustawie obywatelom przydzielane jest ono bezpłatnie lub za przystępną opłatą z państwowych, samorządowych i innych zasobów mieszkaniowych, zgodnie z normami ustalonymi przez ustawę.

 

Artykuł 41

  1. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia i pomocy lekarskiej. Pomoc lekarska w państwowych i samorządowych placówkach służby zdrowia świadczona jest obywatelom bezpłatnie ze środków właściwego budżetu, składek ubezpieczeniowych oraz innych wpływów.
  2. W Federacji Rosyjskiej finansuje się federalne programy ochrony i wzmacniania zdrowia ludności, podejmuje się kroki w kierunku rozwijania państwowego, samorządowego i prywatnego systemu opieki medycznej, popiera się działalność sprzyjającą zachowaniu zdrowia ludzkiego, rozwijaniu kultury fizycznej i sportu, kształtowaniu korzystnych warunków ekologicznych i sanitarno-epidemiologicznych.
  3. Zatajanie przez osoby urzędowe faktów i okoliczności stwarzających zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego pociąga za sobą odpowiedzialność zgodnie z ustawą federalną.