Wspólnota Polska
biblioteka
.wspolnotapolska.org.pl

ARTYKUŁY

Federalna ustawa konstytucyjna

Federalna ustawa konstytucyjna z 26 lutego 1997 r. N 1-FKZ
"O Pełnomocniku Praw Człowieka w Federacji Rosyjskiej"


 

Niniejsza Federalna Ustawa Konstytucyjna określa tryb powoływania na stanowisko i odwoływania ze stanowiska Pełnomocnika Praw Człowieka w Federacji Rosyjskiej, jego kompetencje, formy organizacyjne i warunki działalności.

 

Rozdział I. Postanowienia ogólne

 

Artykuł 1

  1. Stanowisko Pełnomocnika Praw Człowieka w Federacji Rosyjskiej (dalej - Pełnomocnik) jest tworzone zgodnie z Konstytucją Federacji Rosyjskiej w celu zapewnienia gwarancji państwowej ochrony praw i wolności obywatelskich, przestrzegania ich oraz poszanowania przez organy państwowe, organy samorządu lokalnego i urzędników.
  2. Pełnomocnik powoływany jest na stanowisko i odwoływany ze stanowiska przez Dumę Państwową Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej.
  3. Za pomocą środków wymienionych w niniejszej Federalnej Ustawie Konstytucyjnej Pełnomocnik pomaga w przywracaniu naruszonych praw, doskonaleniu ustawodawstwa Federacji Rosyjskiej o prawach człowieka i obywatela i doprowadzaniu do jego zgodności z uznawanymi powszechnie zasadami i normami prawa międzynarodowego, sprzyja rozwojowi współpracy międzynarodowej w dziedzinie praw człowieka, podnoszeniu poziomu znajomości problematyki praw i wolności człowieka, form i metod ich ochrony.

 

Artykuł 2

  1. Pełnomocnik podczas realizacji swoich kompetencji jest niezawisły i nie podlega żadnym organom państwowym i osobom urzędowym.
  2. W swojej działalności Pełnomocnik kieruje się Konstytucją Federacji Rosyjskiej, niniejszą Federalną Ustawą Konstytucyjną, ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej, a także powszechnie uznawanymi zasadami i normami prawa międzynarodowego, umowami międzynarodowymi Federacji Rosyjskiej.

 

Artykuł 3
Działalność Pełnomocnika uzupełnia istniejące środki ochrony praw i wolności obywateli, nie likwiduje i nie skutkuje powtórnym przeglądem kompetencji organów państwowych, zapewniających ochronę i przywrócenie naruszonych praw i wolności.


Artykuł 4
Wprowadzenie stanu wyjątkowego lub stanu wojennego na całym terytorium Federacji Rosyjskiej albo na jego części nie znosi i nie wstrzymuje działalności Pełnomocnika i nie skutkuje ograniczeniem jego kompetencji.


Artykuł 5

  1. Zgodnie z konstytucją (statutem), ustawą podmiotu Federacji Rosyjskiej stanowisko Pełnomocnika Praw Człowieka może być utworzone w podmiocie Federacji Rosyjskiej.
  2. Finansowanie działalności Pełnomocnika Praw Człowieka w podmiocie Federacji Rosyjskiej oraz jego aparatu realizowane jest ze środków budżetowych podmiotu Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział II. Tryb powoływania na stanowisko i odwoływania ze stanowiska pełnomocnika

 

[...]

Artykuł 10

  1. Pełnomocnik powoływany jest na stanowisko na okres pięciu lat, licząc od momentu złożenia przysięgi. Jego kompetencje ustają z chwilą złożenia przysięgi przez nowo powołanego Pełnomocnika.

[...]

 

Rozdział III. Kompetencje Pełnomocnika

 

Artykuł 15
Pełnomocnik rozpatruje skargi obywateli Federacji Rosyjskiej oraz znajdujących się na terytorium Federacji Rosyjskiej obywateli obcych państw i bezpaństwowców (dalej - wnioskodawcy).


Artykuł 16

  1. Pełnomocnik rozpatruje skargi na decyzje lub działania (zaniechanie działania) organów państwowych, organów samorządu lokalnego, osób urzędowych, urzędników państwowych, jeśli wnioskodawca wcześniej zaskarżył te decyzje lub działania (zaniechanie działania) w trybie sądowym lub administracyjnym, ale nie zgadza się z przyjętymi postanowieniami.
  2. Pełnomocnik nie rozpatruje skarg na postanowienia izb Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej i organów ustawodawczych (przedstawicielskich) władzy państwowej podmiotów Federacji Rosyjskiej.
  3. Wniesienie skargi do Pełnomocnika Praw Człowieka w podmiocie Federacji Rosyjskiej nie jest podstawą odmowy przyjęcia analogicznej skargi do rozpatrzenia przez Pełnomocnika.

 

Artykuł 17

  1. Skarga powinna być wniesiona na ręce Pełnomocnika w terminie nie późniejszym niż rok od zaistnienia faktu naruszenia praw i wolności wnioskodawcy lub od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o ich naruszeniu.
  2. Skarga powinna zawierać nazwisko, imię, imię ojca i adres wnioskodawcy, przedstawienie istoty decyzji lub działań (zaniechania działania), które naruszyły lub naruszają, zdaniem wnioskodawcy, jego prawa i wolności, a także - jako załączniki - kopie decyzji, podjętych w wyniku jego skargi, rozpatrzonej w trybie sądowym lub administracyjnym.

 

Artykuł 18
Skarga kierowana na ręce Pełnomocnika nie podlega opłatom skarbowym.


Artykuł 19
Skargi kierowane do Pełnomocnika przez osoby znajdujące się w zakładach penitencjarnych, nie mogą być kontrolowane przez administrację zakładów penitencjarnych i w ciągu 24 godzin powinny być przekazane na ręce Pełnomocnika.


Artykuł 20

  1. Otrzymawszy skargę Pełnomocnik ma prawo do:
        1) przyjęcia skargi do rozpatrzenia;
        2) wyjaśnienia wnioskodawcy środków, które ten ma prawo wykorzystać do ochrony swoich praw i wolności;
        3) przekazania skargi organowi państwowemu, organowi samorządu lokalnego lub osobie urzędowej, w kompetencji których znajduje się rozstrzygnięcie odnośnie istoty skargi;
        4) odmówienia przyjęcia skargi do rozpatrzenia.
  2. O podjętej decyzji Pełnomocnik - w terminie 10-dniowym - powiadamia wnioskodawcę. W przypadku rozpoczęcia rozpatrywania skargi Pełnomocnik informuje także organ państwowy, organ samorządu lokalnego lub osobę urzędową, których decyzje lub działania (zaniechanie działania) są skarżone.
  3. Odmowa przyjęcia skargi do rozpatrzenia powinna być umotywowana. Odmowa przyjęcia skargi do rozpatrzenia nie podlega zaskarżeniu.

 

Artykuł 21
W przypadku zaistnienia informacji o masowych lub poważnych naruszeniach praw i wolności obywateli albo w przypadkach, mających szczególne znaczenie społeczne lub związanych z koniecznością ochrony interesów osób, niezdolnych do samodzielnego wykorzystania prawnych środków ochrony, Pełnomocnik ma prawo do podjęcia odpowiednich działań z własnej inicjatywy i w ramach własnych kompetencji.


Artykuł 22

  1. Przystąpiwszy do rozpatrywania skargi Pełnomocnik ma prawo zwrócenia się do kompetentnych organów państwowych lub osób urzędowych o pomoc w przeprowadzeniu kontroli okoliczności, podlegających wyjaśnieniu.
  2. Kontrola nie może być powierzona organowi państwowemu, organowi samorządu lokalnego lub osobie urzędowej, których decyzje lub działania (zaniechanie działania) są skarżone.

 

Artykuł 23

  1. Podczas przeprowadzania kontroli okoliczności przedstawionych w skardze Pełnomocnik ma prawo do:
        1) odwiedzania bez przeszkód wszystkich organów państwowych, organów samorządu lokalnego, uczestniczenia w posiedzeniach ich organów kolegialnych, a także odwiedzania bez przeszkód przedsiębiorstw, instytucji i organizacji, niezależnie od ich form organizacyjno-prawnych i form własności, jednostek wojskowych, stowarzyszeń społecznych;
        2) składania zapytań i otrzymywania od organów państwowych, organów samorządu lokalnego i urzędników państwowych informacji, dokumentów i materiałów niezbędnych do rozpatrzenia skargi;
        3) otrzymywania wyjaśnień od osób urzędowych i urzędników państwowych, za wyjątkiem sędziów, w sprawach podlegających wyjaśnieniu w trakcie rozpatrywania skargi;
        4) przeprowadzania, samodzielnie lub wspólnie z kompetentnymi organami państwowymi, osobami urzędowymi i urzędnikami państwowymi, kontroli działalności organów państwowych, organów samorządu lokalnego i osób urzędowych;
        5) zlecania kompetentnym instytucjom państwowym przeprowadzania ekspertyz i przygotowywania opinii w sprawach podlegających wyjaśnieniu w trakcie rozpatrywania skargi;
        6) zapoznawania się z prawomocnymi postanowieniami (wyrokami) w sprawach karnych i cywilnych oraz w sprawach o wykroczenia administracyjne, a także z umorzonymi sprawami i materiałami, na podstawie których odmówiono wszczęcia spraw karnych.
  2. W sprawach dotyczących swojej działalności Pełnomocnik korzysta z prawa bezzwłocznego przyjęcia przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze i inne osoby urzędowe znajdujących się na terytorium Federacji Rosyjskiej organów władzy państwowej, organów samorządu lokalnego, przedsiębiorstw, instytucji i organizacji, niezależnie od form prawno-organizacyjnych i form własności, przez szefów stowarzyszeń społecznych, osoby na stanowiskach kierowniczych w Siłach Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, innych rodzajach wojsk i formacji wojskowych, administrację instytucji penitencjarnych.

 

Artykuł 24

  1. Udostępnienie Pełnomocnikowi informacji będących tajemnicą państwową, handlową lub inną prawnie chronioną, dokonywane jest zgodnie z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej.
  2. Pełnomocnik ma prawo odmowy składania zeznań w sprawie cywilnej lub karnej, jeśli dotyczą one okoliczności, które stały mu się wiadome w związku wykonywaniem obowiązków Pełnomocnika.

 

Artykuł 25
Przy rozpatrywaniu skargi Pełnomocnik ma obowiązek stworzenia organowi państwowemu, organowi samorządu lokalnego lub osobie urzędowej, których decyzje lub działania (zaniechanie działania) są skarżone, możliwości przedstawienia własnych wyjaśnień odnośnie każdego problemu podlegającego wyjaśnieniu w trakcie kontroli, a także całościowego umotywowania swojego stanowiska.


Artykuł 26

  1. Pełnomocnik ma obowiązek powiadomić wnioskodawcę o rezultatach rozpatrzenia skargi.
  2. W przypadku ustalenia faktu naruszenia praw wnioskodawcy Pełnomocnik ma obowiązek podjęcia środków, w granicach swoich kompetencji, określonych w niniejszej Federalnej Ustawie Konstytucyjnej.

 

Artykuł 27
Pełnomocnik ma obowiązek skierowania do organu państwowego, organu samorządu lokalnego lub osoby urzędowej, w decyzjach lub działaniach (zaniechaniu działania) których dopatruje się naruszenia praw i wolności obywateli, swojej opinii zawierającej zalecenia odnośnie możliwych i niezbędnych środków przywracających wymienione prawa i wolności.


Artykuł 28

  1. Do czasu podjęcia ostatecznej decyzji materiały, otrzymane podczas rozpatrywania skargi, nie mogą być ujawnione.
  2. Pełnomocnik nie ma prawa ujawniania pozyskanych w procesie rozpatrywania skargi informacji o życiu prywatnym wnioskodawcy i innych osób bez ich pisemnej zgody.

 

Artykuł 29

  1. W wyniku rozpatrzenia skargi Pełnomocnik ma prawo do:
        1) zwrócenia się do sądu z wnioskiem o ochronę praw i wolności, naruszonych w wyniku decyzji lub działań (zaniechania działań) organu państwowego, organu samorządu lokalnego lub osoby urzędowej, a także osobistego lub poprzez swojego przedstawiciela uczestniczenia w procesie w formie ustalonej przez prawo;
        2) zwrócenia się do kompetentnych organów państwowych z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego lub administracyjnego albo sprawy karnej w stosunku do osoby urzędowej, której decyzje lub działania (zaniechanie działania) noszą znamiona naruszenia praw i wolności człowieka i obywatela;
        3) zwrócenia się do sądu lub prokuratury z wnioskiem o skontrolowanie prawomocnej decyzji, wyroku sądu, decyzji lub postanowienia sądu albo postanowienia sędziego;
        4) przedstawienia własnych dowodów osobie urzędowej, która ma prawo do wnoszenia sprzeciwów, a także do uczestniczenia w trybie nadzoru podczas rozpatrywania sprawy przez sąd;
        5) zwracania się do Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej ze skargą na prawo naruszające konstytucyjne prawa i wolności obywateli, mające zastosowanie w konkretnej sprawie.
  2. Wniosek lub skarga skierowane przez Pełnomocnika zgodnie z punktem 3 ustępu 1 niniejszego artykułu nie podlegają opłacie skarbowej.

 

Artykuł 30

  1. Pełnomocnik ma prawo do publikowania podjętych przez siebie decyzji.
  2. Wydawnictwo, którego jednym z założycieli (współzałożycieli) są organy państwowe lub samorządowe, organy samorządu lokalnego, przedsiębiorstwa, instytucje i organizacje państwowe, lub które jest finansowane całkowicie lub częściowo ze środków budżetu federalnego lub budżetu podmiotu Federacji Rosyjskiej, nie ma prawa odmowy publikacji decyzji i innych dokumentów Pełnomocnika.

 

Artykuł 31
Na podstawie wyników badań i analizy informacji o naruszeniach praw i wolności obywateli, wniosków wynikających z podsumowania rozpatrywania skarg, Pełnomocnik ma prawo do:
    1) kierowania do organów państwowych, organów samorządu lokalnego i osób urzędowych własnych uwag i propozycji o charakterze ogólnym, dotyczących zapewnienia praw i wolności obywateli, doskonalenia procedur administracyjnych;
    2) zwracania się do podmiotów prawa posiadających prawo inicjatywy ustawodawczej z propozycjami zmian i uzupełnień ustawodawstwa federalnego i ustawodawstwa podmiotów Federacji Rosyjskiej albo o uzupełnienie braków w ustawodawstwie federalnym i ustawodawstwie podmiotów Federacji Rosyjskiej, jeśli Pełnomocnik zakłada, że decyzje lub działania (zaniechanie działania) organów państwowych, organów samorządu lokalnego lub osób urzędowych naruszające prawa i wolności obywateli, są dokonywane w oparciu o ustawodawstwo federalne i ustawodawstwo podmiotów Federacji Rosyjskiej i w imię przestrzegania ustawodawstwa federalnego i ustawodawstwa podmiotów Federacji Rosyjskiej lub też na mocy istniejących braków w ustawodawstwie federalnym i ustawodawstwie podmiotów Federacji Rosyjskiej lub w przypadku, jeśli ustawodawstwo pozostaje w sprzeczności z powszechnie uznawanymi zasadami i normami prawa międzynarodowego i umowami międzynarodowymi Federacji Rosyjskiej.


Artykuł 32

  1. W przypadku poważnego lub masowego naruszenia praw i wolności obywateli, Pełnomocnik ma prawo przedstawienia raportu na najbliższym posiedzeniu Dumy Państwowej.
  2. Pełnomocnik ma prawo zwrócenia się do Dumy Państwowej z propozycją powołania komisji parlamentarnej do zbadania faktów naruszenia praw i wolności obywateli oraz przeprowadzenia debaty parlamentarnej, a także uczestniczenia - osobiście lub poprzez swojego przedstawiciela - w pracy wymienionej komisji i przeprowadzonej debacie.

 

Artykuł 33

  1. Po upływie roku kalendarzowego Pełnomocnik składa sprawozdanie ze swojej działalności Prezydentowi Federacji Rosyjskiej, Radzie Federacji i Dumie Państwowej, Rządowi Federacji Rosyjskiej, Sądowi Konstytucyjnemu Federacji Rosyjskiej, Sądowi Najwyższemu Federacji Rosyjskiej, Najwyższemu Sądowi Arbitrażowemu Federacji Rosyjskiej i Prokuratorowi Generalnemu Federacji Rosyjskiej.
  2. Odnośnie poszczególnych problemów, dotyczących przestrzegania praw i wolności obywateli w Federacji Rosyjskiej, Pełnomocnik może wnosić do Dumy Państwowej specjalne sprawozdania.
  3. Coroczne sprawozdania Pełnomocnika podlegają obowiązkowej oficjalnej publikacji w "Rosyjskiej Gazecie", sprawozdania specjalne dotyczące poszczególnych problemów mogą zostać opublikowane decyzją Pełnomocnika w "Rosyjskiej Gazecie" i innych wydawnictwach.

 

Artykuł 34

  1. Osoby urzędowe posiadają obowiązek bezpłatnego i bezzwłocznego udostępniania Pełnomocnikowi żądanych materiałów i dokumentów oraz innych informacji niezbędnych do realizacji jego pełnomocnictw.
  2. Żądane materiały i dokumenty oraz inne informacje powinny zostać przekazane Pełnomocnikowi, nie później niż w ciągu 15 dni licząc od daty otrzymania zapotrzebowania chyba, że w zapotrzebowaniu wskazano inny termin.

 

Artykuł 35
Organ państwowy, organ samorządu lokalnego lub osoba urzędowa, która otrzymała wniosek Pełnomocnika, zawierający jego zalecenia ma obowiązek w ciągu jednego miesiąca rozpatrzyć je i poinformować Pełnomocnika, w formie pisemnej, o podjętych działaniach.


Artykuł 36
Ingerencja w działalność Pełnomocnika w celu wywarcia wpływu na jego decyzję, niewykonanie przez osoby urzędowe obowiązków wynikających z niniejszej Federalnej Ustawy Konstytucyjnej, jak również stwarzanie przeszkód w działalności Pełnomocnika w innej formie, pociąga za sobą odpowiedzialność zgodnie z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej.

 

Rozdział IV. Urząd Pełnomocnika

 

Artykuł 37

  1. W celu zapewnienia możliwości funkcjonowania Pełnomocnika zostaje utworzony urząd.
  2. Urząd Pełnomocnika zapewnia prawne, organizacyjne, naukowo-analityczne, informacyjne i inne zabezpieczenie działalności Pełnomocnika.
  3. Pełnomocnik i jego urząd są organem państwowym, posiadającym osobowość prawną, rachunek rozliczeniowy i inne rachunki, pieczęć i druki firmowe z nazwą własną i herbem państwowym Federacji Rosyjskiej.

 

[...]

Artykuł 41
Do pomocy i konsultacji przy Pełnomocniku może zostać powołana rada ekspertów składająca się z osób posiadających niezbędną wiedzę w dziedzinie praw i wolności człowieka i obywatela.

 

Rozdział V. Postanowienia końcowe

 

Artykuł 42
Stałą siedzibą Pełnomocnika jest miasto Moskwa.


Artykuł 43
W terminie, nie późniejszym niż 30 dni licząc od daty uprawomocnienia się niniejszej Federalnej Ustawy Konstytucyjnej, Duma Państwowa przyjmuje uchwałę o powołaniu na stanowisko Pełnomocnika, w trybie przewidzianym w rozdziale II niniejszej Federalnej Ustawy Konstytucyjnej.


Artykuł 44
Niniejsza Federalna Ustawa Konstytucyjna nabiera mocy prawnej z dniem oficjalnego ogłoszenia.


Prezydent Federacji Rosyjskiej
B. Jelcyn

Moskwa, Kreml, 26 lutego 1997 roku
N 1-FKZ